Американскиот министер за одбрана Пит Хегсет изјави дека Пентагон не издал наредба за ограничување на пристапот на Украина до сателитскиот комуникациски систем „Старшилд“, додека телевизијата Си-Би-Ес Њуз (CBS News), повикувајќи се на свои извори, објави дека одлуката ја донел сопственикот на „СпејсИкс“ (SpaceX), Илон Маск.
„Ништо не сме повлекле. Постојат услови за услуга што мора да се почитуваат, а SpaceX има можност да донесува такви одлуки. Ништо не се променило од наша страна. Не сме издале никакви наредби“, им рече Хегсет на новинарите.
Според информациите на Си-Би-Ес Њуз, Маск неколку пати разговарал со претставници на американската администрација пред да ја донесе одлуката за разјаснување на ставот на американскиот претседател Доналд Трамп за употребата на сателитската мрежа во војната во Украина.
Сателитската услуга, која украинската војска ја користи за комуникации на бојното поле и контрола на беспилотни летала, беше значително забавена минатата недела. Не е јасно како е спроведена одлуката, а дел од претставниците на американската администрација наводно биле изненадени од ваквите чекори.
Маск претходно изјави дека американската влада го контролира пристапот до технологијата „Старшилд“, која нејзината компанија им ја обезбедува на Вашингтон и неговите партнери.
„Сите ограничувања за брзина или користење ги поставува американската војска и, на крајот, претседателот на Соединетите Американски Држави“, напиша Маск на социјалната мрежа Х.
Американскиот претседател Доналд Трамп во понеделник изјави дека сака да знае кој го наредил забавувањето на услугата.
„Не знам кој беше, но би сакал да знам“, рече Трамп.
Украинските функционери и војници за Си-Би-Ес Њуз потврдија дека нивните единици се соочиле со ненадејни проблеми со системот „Старшилд“ кон крајот на минатата недела, вклучувајќи прекини на поврзувањето и забавување на податоците, што им го отежналило работењето на беспилотните летала со голема брзина. Извори од украинското Министерство за одбрана наведуваат дека ограничувањата биле воведени еднострано од страна на „СпејсИкс“.
Стандардните терминали на „Старлинк“ имаат ограничувања за користење интернет во возила што се движат побрзо од околу 70 километри на час, додека „Старшилд“ може да работи со многу поголеми брзини. Украинските беспилотни летала за напаѓање цели на средни растојанија летаат со брзина од 160 километри на час или повеќе, а некои украински единици пријавиле прекини во поврзувањето уште при брзина од околу 90 километри на час.
Според проценката на украинскиот оператор на беспилотни летала и воен аналитичар Димко Жљуктенко, проблемите со поврзувањето можеле да предизвикаат загуби за Украина во вредност од десетици милиони долари.
Украинскиот претседател Володимир Зеленски изјави дека ограничувањата го отежнуваат користењето на системот за пресретнување на руските борбени беспилотни летала од типот „Шахед“. Тој во вторник потврди дека разговарал за функционирањето на системите „Старлинк“ и „Старшилд“ со американскиот државен секретар Марко Рубио, нагласувајќи ја потребата од враќање на услугата.
Случајот предизвика реакција и во Конгресот на САД, каде што група сенатори од двете партии побараа од внатрешниот надзорен орган на Министерството за одбрана да го истражи случајот. Републиканскиот конгресмен Мајк Тарнер од Охајо изјави дека е потребно да се утврди кој е одговорен за одлуката, предупредувајќи дека се во прашање човечки животи.
Овој спор дополнително ги затегна односите меѓу Вашингтон и Киев, кои веќе се оптоварени со несогласувања околу воената помош и условите за завршување на војната. Трамп во последните недели постојано го критикуваше Зеленски, тврдејќи дека не прави доволно за постигнување мировен договор, додека Киев истовремено предупредува на забавување на испораките на пресретнувачки ракети за воздушната одбрана.
Од американската администрација соопштија дека ја немаат променето својата политика во однос на размената на разузнавачки информации и поддршката што европските земји ѝ ја даваат на Украина.