Изградбата на Националниот дата центар претставува еден од клучните приоритети на Министерството за дигитална трансформација, а доколку процедурите се одвиваат според предвидениот динамички план, изградбата би можела да започне во 2027 година, најави министерот Стефан Андоновски за време на гостувањето во вестите на телевизија Сител.
Според Андоновски, за реализација на овој проект веќе се водат разговори со меѓународни партнери, при што се обезбедени 30 проценти грант компонента преку Реформската агенда и Планот за раст, а локацијата е избрана во близина на Скопје. Во однос на приватните дата центри, тој потенцираше дека нема да се дозволат проекти кои би ја загрозиле животната средина.
Разговараме со неколку потенцијални кредитори, меѓународни партнери и тој ќе биде дел од реформската агенда и Планот за раст затоа што за него добиваме 30 проценти грант компонента. Локацијата ја избравме, таа е во близина на Скопје. Сега со Министерството за транспорт работиме на урбанизација на просторот. Да, се развива проектот, тече по сите чекори како што треба и сигурен сум дека во 2027 ќе успееме да го поставиме камен-темелникот – појасни Андоновски.
Во меѓувреме, министерот се осврна и на новата мобилна апликација „m.Uslugi“, за која истакна дека претставува почеток на сеопфатната дигитална трансформација на јавните услуги. Проектот, вреден околу 1,5 милиони евра, е целосно финансиран преку грант од програмата „Дигитална Европа“, без користење средства од државниот буџет.
„м.Услуги“ е мобилна супер апликација и идејата е токму таа, сите услуги што државата ги нуди во моментот околу стотина институции, да бидат понудени на граѓаните на нивниот мобилен телефон за полесно да пристапат до услугите, државата да им биде поблиска, подостапна и поефикасна. Важно е да кажам дека оваа апликација е бесплатна за симнување, не е задолжителна, никогаш нема да стане задолжителна и никогаш нема да стане единствениот извор на информации или достапни услуги за граѓаните – истакна министерот.
Говорејќи за безбедноста на личните податоци и користењето на дигиталните документи преку апликацијата, Андоновски појасни дека системот нуди повисоко ниво на заштита од традиционалното фотокопирање.
-Податоците во оваа апликација, за разлика од сите други, се влечат во живо од МВР. Што значи дека ако личната карта е блокирана, изгубена или пријавена за изгубена, или ако возачката дозвола има забрана, тоа во истиот момент ќе се покаже. Нешто што не е случај со пластичните картички – истакна Андоновски.
-Јас тврдам дека се позаштитени отколку хард-копи документите затоа што никој од нас не знае ако во одредена институција сме оставиле фотокопија од лична карта, колку пати таа е прекопирана. Во оваа апликација ако го покажете кјуар кодот со вашите податоци, кога друг ќе го скенира со истата апикација, вас ќе ве праша дали дозволувате и ако дозволите тој ќе пристапи. Но вие имате и лог и информација точно во кој момент и кое лице пристапило до информациите – појасни министерот.
Во однос на евроинтеграциските процеси во областа на телекомуникациите, тој изрази оптимизам дека преговорите со Европската комисија за воведување на моделот „роаминг како дома“ ќе завршат до крајот на годинава.
-Последниве десетина дена гледам една многу сериозна динамика на процесот на преговарање. Постојано имаме комуникација со Европската комисија од повеќе различни страни, така што сум оптимист дека брзо ќе се заврши овој процес. Под брзо сметам до крајот на годината да успееме да ги финишираме преговорите и да ги донесеме измените на законите – истакна Андоновски.
На крајот, министерот ја најави и регулацијата на вештачката интелигенција, посочувајќи дека Националната стратегија веќе е поставена на ЕНР, а за следната година е планирано донесување на посебен закон.
-Ние веќе ја објавивме националната стратегија за употреба на вештачка интелигенција на ЕНР. Таа е достапна за консултации, еве ги повикувам и граѓаните да ја прочитаат, да коментираат. Наредната година ќе донесеме закон за употреба на вештачка интелигенција. Ние не создаваме наши големи јазични модели, не можеме да влијаеме на светот како се развива затоа што сме мал мала држава, но можеме да најдеме начин како тукашните модели да ги заштитиме, а да бараме од сите оние што споделуваат вести, портали, телевизии, било кој друг вид на медиум, да декларираат дека нешто што создале е создадено со помош на вештачка интелигенција за да превенираме ваков вид на злоупотреби – нагласи Андоновски.