Православните верници денеска, на 27 октомври, го празнуваат Петковден, посветен на преподобната Параскева Епиватска, позната во народот како Света Петка. Таа е една од најпочитуваните светителки кај македонскиот народ, а празникот традиционално се поврзува со молитви за здравје, семејна благосостојба и заштита од несреќи.
Која била Света Петка?
Според црковното предание, Света Петка била родена во Епиват, место во близина на Цариград, во побожно христијанско семејство. Уште од младоста покажувала интерес за духовниот живот, а по смртта на родителите го напуштила домот и заминала во Јорданската пустина, каде што живеела во молитва, пост и скромност.
Во староста, според житието, добила порака да се врати во родниот крај, каде што починала. По нејзината смрт, нејзините мошти станале предмет на особена почит и низ вековите биле пренесувани на повеќе места. Денес се чуваат во градот Јаш, во Романија.
Во народното верување, Света Петка се смета за заштитничка на болните, немоќните и луѓето што бараат помош преку молитва.
Кои обичаи се поврзуваат со Петковден?
Во Македонија, празникот се одбележува со различни обичаи, зависно од регионот и семејната традиција.
- Посета на црква и молитва – верниците палат свеќи и се молат за здравје, мир и благосостојба на семејството.
- Петолебие – во некои места се носат пет мали леба во црква за осветување. Обичајот се поврзува со библискиот настан кога Христос нахранил илјадници луѓе со пет леба.
- Празнична трпеза и гости – семејствата што го празнуваат Петковден како домашна слава организираат свечен ручек и ги пречекуваат роднините и пријателите.
- Леб, вино и пченица – во некои краеви овие дарови се носат во црква како дел од празничните обичаи.
- Посета на свети места и извори – во народната традиција постојат извори наречени „Петкови води“, за кои се верува дека имаат исцелителна моќ.
Во некои делови од земјата постоело и верување дека на празникот треба да се избегнуваат тешки домашни работи. Овие практики се дел од народните обичаи и се разликуваат од место до место.
Петковден се смета и за почеток на циклусот зимски слави што следуваат во православниот календар. На овој ден именден празнуваат Петко, Петкана, Параскева и Пенка.
Празникот се одбележува секоја година на 27 октомври, односно на 14 октомври според стариот календар.