Светот се соочува со нов економски шок. Светската банка во својот последен извештај предупредува дека продолжувањето на конфликтите на Блискиот Исток ќе предизвика драстичен раст на трошоците за живот, со посебен акцент на енергенсите и храната.
Енергетскиот шок во бројки
Според извештајот, војната предизвика еден од најголемите прекини во снабдувањето со нафта во поновата историја, со почетен пад од 10 милиони барели дневно. Клучната точка на кризата е Ормуската Теснина, низ која поминува дури 35% од светската поморска трговија со сурова нафта.
Проекции за цената на нафтата „Брент“:
- 2025 година: 69 долари по барел (просек)
- 2026 година: 86 долари по барел (прогнозиран просек)
- Песимистичко сценарио: До 115 долари по барел доколку конфликтот ескалира.
„Брановите“ на кризата: Од нафта до чинија
Главниот економист на Светска банка, Индермит Гил, објаснува дека кризата не застанува само на бензинските пумпи. Таа се движи во бранови:
- Прв бран: Раст на цените на нафтата и гасот.
- Втор бран: Скок на цените на ѓубривата (предвиден раст од 31%) и храната.
- Трет бран: Висока инфлација и раст на каматните стапки, што го отежнува задолжувањето за граѓаните и фирмите.
Металите на историски максимум
Интересно е што војната го забрзува растот на цените и кај индустриските метали (алуминиум, бакар, калај), но овојпат поради побарувачката од технолошкиот сектор — центрите за податоци и електричните возила. Скапоцените метали, како златото, се очекува да поскапат за 42% бидејќи инвеститорите бараат „сигурно засолниште“ во несигурни времиња.
Што значи ова за економиите во развој?
Економиите како македонската ќе го почувствуваат притисокот преку зголемена инфлација, која се проектира на 5,1% за 2026 година.
„Владите имаат ограничен простор за реакција. Треба да се избегнуваат неселективни мерки за поддршка и да се фокусираат само на целна и привремена помош за најзагрозените“, предупредува Ајхан Косе, заменик-главен економист на Светска банка.