Американскиот претседател Доналд Трамп денеска изјави дека договорот со Иран е потпишан и дека неговата содржина ќе биде објавена по официјалната церемонија закажана за петок. Тој додаде дека Ормускиот Теснец ќе биде целосно отворен за пловидба, пренесува „Ројтерс“.
Зборувајќи заедно со францускиот претседател Емануел Макрон пред претстојниот самит на Г7, Трамп изјави дека сè уште не знае дали лично ќе присуствува на церемонијата во Женева, но потврди дека американскиот потпретседател Џеј Ди Венс ќе биде присутен.
„Многу сум среќен што можам да го кажам ова: договорот е целосно потпишан. Теснецот, како што знаете, веќе делумно е отворен. Во петок ќе биде целосно отворен“, изјави Трамп.
Потпретседателот Венс претходно изјави дека договорот бил дигитално потпишан во неделата и дека не се ослободени никакви финансиски средства. На прашањето кога ќе биде објавен текстот на меморандумот, Трамп одговори дека тоа ќе се случи „многу скоро“.
Тој нагласи дека евентуалното укинување на санкциите кон Техеран ќе зависи од однесувањето на иранските власти.
„Сè зависи од однесувањето. Ако го прават она што треба да го прават, тогаш мерките ќе почнат да се спроведуваат“, рече Трамп.
Во меѓувреме, од Техеран сè уште нема официјална реакција на информациите дека договорот е веќе потпишан. Претходните најави од двете страни укажуваа дека формалното потпишување ќе се одржи во Женева во петок.
Како потсетник за кревкоста на договорот, Израел изврши напад со дрон врз автомобил во јужен Либан, каде што со месеци траат судири со Хезболах, проирански движење. Иран порача дека договорот мора да вклучува целосен прекин на непријателствата и во тој регион.
Пад на цените на нафтата и раст на берзите
Цените на нафтата нагло паднаа по очекувањата дека крајот на конфликтот ќе ги намали нарушувањата во глобалните енергетски текови. Истовремено, берзанските индекси забележаа силен раст и дел од нив достигнаа рекордни нивоа.
Според информациите, американската војска сè уште не ја укинала блокадата на иранските пристаништа, и покрај најавите за договор.
Што предвидува договорот?
Договорот предвидува повторно отворање на Ормускиот Теснец и продолжување на примирјето за дополнителни 60 дена, период во кој треба да се решат најспорните прашања, вклучувајќи ја иднината на иранската нуклеарна програма.
Според Џеј Ди Венс, конечниот исход би можел да вклучи и пристап на Иран до фонд за обнова во вредност до 300 милијарди долари, кој би бил финансиран од земјите од Персискиот Залив, доколку Техеран ги исполни обврските.
Судбината на договорот дополнително зависи од ситуацијата во Либан, каде Израел и Хезболах продолжуваат со судирите.
Иран инсистира дека мора да има целосен прекин на непријателствата на сите фронтови, додека Израел тврди дека ќе продолжи со акции против заканите од Хезболах.
По објавата на договорот, конфликтите во јужен Либан делумно се намалиле, но не се целосно прекинати. Израелската армија сè уште не ги коментира последните настани.
Повторното отворање на Ормускиот Теснец се смета за клучен чекор за стабилизирање на глобалниот пазар на енергенси, кој беше сериозно погоден од конфликтот.