Судиите и јавните обвинители се обидуваат да добијат повисоки плати во 2025 година, и покрај најавите на Владата дека нема да има зголемување поради ниските оценки и мала доверба во правосудството. Преку Уставниот суд, тие по втор пат бараат враќање на повисокиот коефициент со кој се пресметува нивниот личен доход, што би значело дополнителни 250 евра месечно.
За што ќе одлучува Уставниот суд
Во среда, Уставниот суд ќе разгледува две иницијативи поднесени од судии и обвинители. Тие тврдат дека намалувањето на коефициентите за пресметка на платите, кое го донесе Собранието во февруари 2024 година, било неуставно и претставува мешање во нивната независност. Тогаш коефициентите беа намалени во просек за 0,5 поени, како дел од општото намалување на платите на функционерите, по реакцијата на јавноста за нагло зголемување на платите во 2023 година за 78 отсто.
Ова ќе биде втора годинава што Уставниот суд ќе одлучува за истата работа. Во јануари 2024 година, Судот одлучи дека нема основ за постапка и дека намалувањето на коефициентите не ја загрозува уставно загарантираната независност на јавните обвинители.
Повторната иницијатива
Судиите Ерол Абдулаи и Александра Палашевска поднеле иницијатива, повикувајќи се на нови околности, вклучително граѓански тужби за надомест на разлика во плата за јануари 2024 година. Тие бараат разлика во исплатата според старите коефициенти, за кои тврдат дека биле стекнати право во текот на 17 години.
Здружението на обвинители, преку претседателот Елвин Вели, поднесе одвоена иницијатива. Тие тврдат дека намалувањето на коефициентите за јавните обвинители и членовите на Советот на јавните обвинители нанесува директна штета на нивниот личен имот и примања и ги загрозува предвидливоста на месечните приходи.
Дилеми и критики
Правната дилема се однесува на тоа зошто судиите и обвинителите бараат повторно да се одлучува за веќе решена работа, прекршувајќи го принципот non bis in idem („не може за иста работа двапати“). Претходната одлука на Уставниот суд јасно утврди дека платите, дури и со намалените коефициенти, одговараат на нивниот статус и не ја загрозуваат независноста на судството и обвинителството.
Дополнително, обвинителите се повикуваат на штета врз личниот имот, иако финансирањето на Јавното обвинителство, вклучително и платите на обвинителите, се обезбедува од буџетски средства, а не од приватен капитал.