Хроничниот стрес може да произлезе од различни причини: интензивна работа, семејни конфликти, финансиски тешкотии, болести и многу други фактори.
Физиолошки, продолжената изложеност на стрес доведува до зголемено ниво на кортизол, хормонот на стрес, кој во големи количини има разорни ефекти врз телото: може да предизвика кардиоваскуларни проблеми, ослабена имунолошка функција, метаболички нарушувања, депресија и анксиозни нарушувања.
„Ова е состојба која се карактеризира со продолжена изложеност на стресори, што може да има сериозно влијание врз менталното и физичкото здравје на една личност. За разлика од акутниот стрес, кој се јавува како одговор на специфични околности и брзо се смирува, хроничниот стрес може да трае со месеци или дури и години“, објаснува психијатарот д-р Јанина Крјатјан.
Симптоми на хроничен стрес
Физички: главоболка, замор, проблеми со спиењето, гастроинтестинални нарушувања.
Емоционални: анксиозност, раздразливост, депресија.
Однесување: промени во апетитот, проблеми со комуникацијата, избегнување на социјални ситуации.
Последици од хроничен стрес
Менталните последици од хроничниот стрес вклучуваат развој на анксиозни нарушувања, депресија, напади на паника и други нарушувања.
Физичките манифестации може да се движат од главоболки и несоница до посериозни состојби како што се дијабетес и кардиоваскуларни заболувања.
Како да се справите со хроничниот стрес и да го надминете?
Разбирањето како да се справите со хроничниот стрес може да биде првиот чекор кон подобрување на квалитетот на вашиот живот. Некои ефикасни стратегии вклучуваат психотерапија и когнитивна бихејвиорална терапија (КБТ). Работата со терапевт може да ви помогне да ги разберете вашите чувства и да научите да се справувате со стресот.
Еве неколку техники што можат да помогнат:
1. Идентификување на негативни мисли
Запишете ги вашите мисли во стресни ситуации. Обидете се да ги идентификувате негативните или искривените мисли и заменете ги со порационални и позитивни.
2. Решавање усмерено кон проблемите
Идентификувајте го проблемот што ви предизвикува стрес и развијте конкретни чекори за да го решите. Ова може да вклучува креирање план за дејствување или простување на себеси за грешките што сте ги направиле.
3. Техники за релаксација
Користете вежби за дишење, медитација или прогресивна мускулна релаксација за да го намалите стресот и да се опуштите.
4. Управување со времето
Организирањето на вашето време и приоритети може да го намали стресот. Направете листи со обврски и одвојте време за важни задачи.
5. Социјална поддршка
Поврзувањето со блиски пријатели или членови на семејството може да помогне во ублажување на стресот и да обезбеди емоционална поддршка.
7. Поставување реални цели
Поставете остварливи цели и разделете ги големите задачи на помали за да избегнете чувство на преоптовареност.
8. Учење вештини за асертивност
Учењето да се каже не и да се постават граници помага во намалувањето на стресот предизвикан од прекумерна посветеност.
Овие методи можат да се прилагодат на вашите индивидуални потреби. Ако стресот стане неподнослив, вреди да се побара стручна помош од специјалист.
Не заборавајте на физичката активност
Редовното вежбање помага во ублажување на стресот, колку и да звучи како клише. Активноста на скелетните мускули произведува коктел од неврохормони кои ја намалуваат анксиозноста и имаат смирувачки ефект врз психата.
Спиењето и дневната рутина исто така имаат значително влијание. Иако хроничниот стрес може да ги наруши моделите на спиење, развивањето здрави навики за спиење е од суштинско значење за закрепнување. Здравата исхрана, патем, може да влијае и на нивото на стрес. Во „Ана Каренина“ од Толстој, ликовите често ја избираат храната како начин да ги пополнат емоционалните празнини, нагласувајќи ја врската помеѓу храната и психо-емоционалната состојба.
Уметноста, музиката и другите креативни форми можат да бидат одличен начин за справување со стресот. Емоциите, особено анксиозноста, имаат тенденција да се намалуваат кога се изразуваат преку симболи: цртање, пишување или која било друга активност. Ова е механизам за пренасочување на вниманието. Наоѓањето време за активности што ви носат радост може да ви помогне да се префокусирате и да се одвлечете од стресните мисли.
– Развијте посебен став кон вашиот хроничен стрес. Истражувањата покажаа дека без оглед на природата на стресот, начинот на кој ги доживувате стресните ситуации е многу поважен за справување со емоционалниот стрес. Учењето да се одржи позитивен став значително ги намалува ефектите од стресот, ја зајакнува волјата и ја поттикнува отпорноста – заклучил д-р Крџатјан.