Во текот на ноќта избувна голем пожар во компанијата „Метис“ во индустриската зона Кукуљаново, во близина на Риека. Поради ширењето на густ чад, Дирекцијата за цивилна заштита почна итно да испраќа предупредувања до граѓаните, а првите пораки стигнаа уште околу 4:45 часот наутро.
„Поради пожарот во отпадот во Кукуљанова и ширењето на чад, затворете ги прозорците и избегнувајте престој на отворено и изложеност на чад“, се наведува во официјалното предупредување кое беше испратено на хрватски, англиски и германски јазик.
Пожар на 1.000 квадратни метри и зголемени PM10 честички
Првичните проценки покажуваат дека огнот зафатил околу 1.000 квадратни метри, при што гореле секундарни суровини складирани во магацинот. На терен интервенираа 17 членови на јавните претпријатија на град Риека со пет возила и еден припадник на ДВД Чавле со едно возило. Пожарот е успешно локализиран и во моментов се работи на негово целосно догаснување.
Како што чадот почна да се шир низ областа на Риека, регистрирани се зголемени концентрации на PM10 честички, поради што надлежните апелираат на максимална претпазливост и избегнување на престој на отворено.
Кој е Петар Припуз и неговата империја за отпад?
Сопственик на одлагалиштето за отпад што беше зафатено од пламените јазици е Петар Припуз, бизнисмен кој во изминатите три децении го изгради најголемиот приватен систем за управување со отпад во Хрватска. Неговата C.I.O.S. група и водечкиот CE-ZA-R денес работат на повеќе од 40 локации, обработуваат над 1,1 милион тони суровини годишно и вработуваат преку 1.100 работници.
Припуз ја започна кариерата во 1980-тите, ја основа компанијата во 1991 година, а клучен залет доби преку партнерството со германскиот „Scholz“, чиј целосен сопственик стана во 2017 година. Денес неговите капацитети се клучни за функционирањето на бројни институции и општини кои не можат да го решат прашањето со отпадот без неговата инфраструктура.
Контроверзи, судски процеси и монополска положба
Паралелно со огромниот деловен раст, името на Припуз со години е поврзано со контроверзи и високопрофилни истраги. Најекспонираниот случај беше скандалот „Аграм“ од 2014 година, кога тој беше уапсен заедно со тогашниот загрепски градоначалник Милан Бандиќ под сомнение за местење тендери. По маратонско судење, Припуз беше ослободен од сите обвиненија, а во 2023 година УСКОК ја суспендираше и истрагата за даночно затајување. И покрај тоа што семејството и компанијата отфрлаат какви било незаконски дејствија, критиките за неговата доминантна и речиси монополска позиција не престануваат.
Незаменливоста на неговиот систем најдобро се покажа по промената на власта во Загреб во 2021 година, кога новата администрација на Томислав Томашевиќ мораше да му додели договор за биоотпад вреден 36 милиони куни бидејќи немаше друг понудувач со соодветни дозволи. Името на Припуз неодамна се споменуваше и во контекст на скандалот со нелегално отстранување отпад во Госпиќ, каде неговата компанија се појавува како партнер на актери под истрага на УСКОК, но во исто време и како единствен субјект со технички услови за санација на теренот.