Секое законско решение кое воведува исклучоци или ги ограничува системските закони, а особено Законот за јавните набавки, мора да биде темелно образложено и да содржи цврсти механизми за заштита од злоупотреба на државните пари. Ова е јасната порака што денеска ја упати Државната комисија за спречување на корупцијата (ДКСК) по повод јавните реакции и информации поврзани со Предлог-законот за реализација на капитален проект „Скопје – Европска престолнина на културата 2028“.
Антикорупционерите предупредуваат дека основните принципи на транспарентност и отчетност не смеат да се игнорираат без разлика на институционалниот облик.
Од комисијата потсетуваат дека досегашната пракса на носење решенија кои ги заобиколуваат стандардните процедури претставува сериозна опасност за системот.
ДКСК со официјален став укажува на клучните стандарди што мора да се почитуваат:
„Комисијата нагласува дека начелата на транспарентност, еднаков третман, слободна конкуренција, економичност, отчетност, интегритет и ефективна контрола не смеат да бидат доведени во прашање, без разлика на институционалната форма преку која ќе се реализира проектот. ДКСК потсетува дека Законот за јавните набавки обезбедува јасни правила за избор на економски оператори, фер конкуренција, независен надзор, правна заштита, јавна објава на постапките и договорите, како и механизми за спречување судир на интереси.“
Посебните закони мора да содржат вградени механизми за контрола
Доколку државните органи проценат дека за одреден проект е неопходно посебно законско решение, од антикорупциското тело дециден став е дека тие акти мора безусловно да ги содржат сите заштитни механизми кои се пропишани во матичниот Закон за јавни набавки.
Во реакцијата на институцијата се појаснуваат барањата за идните законски иницијативи:
„Доколку законодавецот оцени дека е потребно посебно законско решение за реализација на проектот, Комисијата смета дека тоа треба да ги содржи механизмите утврдени во Законот за јавните набавки кои гарантираат интегритет, законитост, транспарентност, економичност и јавна отчетност.“
Скратените постапки препознаени како висок ризик во новата Стратегија
Од ДКСК потсетуваат дека ваквата појава веќе е детектирана како системска слабост во новата Национална стратегија за спречување на корупцијата и судирот на интереси за периодот 2026–2030 година.
На крајот од соопштението, антикорупционерите упатија јасна забелешка до предлагачите:
„Во соопштението се наведува и дека ДКСК во Националната стратегија за спречување на корупцијата и судирот на интереси 2026–2030 го препознала носењето закони по скратена постапка со кои се заобиколуваат системските закони како висок ризик од корупција и предложила мерки за негово надминување. Комисијата додава дека ваквите значајни законски решенија задолжително треба претходно да се доставуваат до ДКСК за разгледување од аспект на корупциските ризици.“