Изградбата на модерен дата-центар е многу повеќе од поставување сервери во голем објект. Станува збор за сложена инфраструктурна инвестиција која бара сигурно снабдување со електрична енергија, брзи телекомуникациски врски, ефикасни системи за ладење, високо ниво на физичка и сајбер-безбедност и значителен капитал.
Првиот важен фактор е локацијата. Таа треба да има стабилна електроенергетска мрежа, пристап до повеќе независни оптички врски и добра патна инфраструктура. При изборот се анализираат и ризиците од поплави, земјотреси, пожари и други природни непогоди, а кај поголемите центри се зема предвид и можноста за проширување во иднина.
Електричната енергија е еден од клучните предуслови. Дата-центрите мора да работат непрекинато, поради што вообичаено имаат повеќе извори на напојување, UPS-системи и резервни генератори кои треба автоматски да се активираат при прекин на снабдувањето. Кај големите центри токму достапноста и цената на електричната енергија често се меѓу најважните фактори при изборот на државата и локацијата за инвестицијата.
Голем предизвик е и ладењето. Илјадници сервери произведуваат огромна количина топлина, а кај центрите наменети за вештачка интелигенција и моќни GPU-системи потребите се уште поголеми. Во зависност од проектот се користат класични системи за климатизација, чилери, таканаречено „free cooling“, течно ладење или комбинација од повеќе технологии.
Без стабилна интернет-конекција, дата-центарот практично не може да функционира. Затоа се потребни оптички врски со голем капацитет и, кај критичните системи, приклучување на повеќе телекомуникациски оператори преку одделни траси. Целта е прекин на една врска да не доведе до прекин на услугите.
Посебно внимание се посветува на безбедноста. Пристапот до објектите е строго контролиран, се користат системи за идентификација, видео-надзор и физичко обезбедување, додека дигиталната инфраструктура мора да биде заштитена од сајбер-напади и неовластен пристап. Задолжителни се и резервни копии на податоците и системи за постојано следење на состојбата на серверите и мрежата.
Дата-центрите имаат и специјализирана противпожарна заштита. Наместо класично гасење со вода, кое може да ја оштети чувствителната електронска опрема, се користат системи за рано откривање чад и гасни системи за гасење. Клучен принцип во целата инфраструктура е редундантноста – секој критичен систем треба да има резервна опција.
Цената на изградбата зависи од големината и намената. Мал корпоративен центар може да биде значително поевтин, но големите cloud или AI дата-центри можат да чинат десетици, па и стотици милиони евра. Дополнително, не е доволно само да се изгради објектот – треба долгорочно да се обезбедат доволно електрична енергија, телекомуникациски капацитет и инфраструктура за негово непречено работење.
Македонија може да биде интересна за вакви инвестиции поради географската положба и развојот на телекомуникациската инфраструктура, но за поголеми дата-центри клучни ќе бидат стабилноста на електроенергетскиот систем, цената и достапноста на струјата, брзите оптички врски, регулативата и квалификуваниот кадар.
Токму затоа, кога се најавуваат големи инвестиции во дата-центри, најважните прашања не се само кој ќе инвестира и колкав ќе биде објектот, туку и колку струја ќе троши, каков систем за ладење ќе користи, дали ќе има потреба од значителни количини вода и кој ќе ја финансира дополнителната инфраструктура потребна за неговото функционирање.