Иран повторно е зафатен од бран масовни демонстрации кои започнаа поради економијата, но брзо прераснаа во отворен бунт против режимот. Ако сега се вклучувате во случувањата, еве преглед на тоа што точно се случува на терен.
Како започна сѐ?
Искрата пламна на 28 декември во Техеран. Иако иницијално граѓаните излегоа поради неиздржливата скапотија, протестите експлодираа и се проширија на повеќе од 280 локации во 21 провинција. Економските пароли многу брзо беа заменети со политички и антивладини скандирања.
Зошто луѓето се на улица? (Економија и војна)
Главниот двигател е очајната економска состојба, влошена од неколку фактори:
- Хиперинфлација: Цените на основните продукти се драстично зголемени. На пример, една табла јајца сега чини околу 10,4 евра (скок од 280.000 на 500.000 томани). Пет литри масло за готвење достигнаа цена и до 32 евра.
- Воени последици: Земјата сѐ уште ги чувствува последиците од нападите на САД и Израел врз нуклеарните објекти во јуни 2025 година.
- Санкции: Вредноста на иранската валута е во слободен пад, а доларот достигна рекордна вредност, ситуација дополнително отежната од санкциите на САД.
Насилство и „Крвава сабота“
Ситуацијата ескалираше во насилство, особено во западниот дел на Иран. Во провинцијата Илам, безбедносните сили отвориле оган врз демонстрантите, настан кој веќе е наречен „Крвава сабота“. Извештаите говорат за бруталност каде полицијата апсела дури и повредени луѓе и нивни роднини директно од болниците.
Власта со поделени реакции и „интернет мрак“
Од 9 јануари, Иран е во информативен мрак – воведен е национален прекин на интернетот, а телефонските линии се во прекин. Врвот на власта е поделен во реториката:
- Претседателот Масуд Пезешкијан повика да се слушнат „легитимните барања“ на граѓаните.
- Ајатолахот Али Хамнеи ги обвини демонстрантите дека се „наемници“ кои работат за странски интереси и за Доналд Трамп.
- Судството се закани со „максимални и одлучни казни“ без милост.
Ова не се случува првпат
Иран има историја на немири, од 70-тите па сѐ до големите протести во 2022 година по смртта на Махса Амини, кога загинаа над 500 луѓе. Сегашните протести, поддржани и од курдските опозициски групи, се продолжение на тој акумулиран гнев.