Најмалку 95 лица загинаа, а стотици се водат како исчезнати по катастрофалната поплава што денеска го погоди северниот дел на Непал, во близина на границата со кинески Тибет. Огромен бран од вода, кал, мраз и карпи се спуштил низ хималајските долини, уништувајќи населби, патишта, мостови и хидроенергетски објекти.
Според последните информации, само во Непал 403 лица се водат како исчезнати, а со трите потврдени жртви на кинеската страна вкупниот број загинати во катастрофата достигна најмалку 98. Меѓу исчезнатите има и голем број странски државјани и туристи кои се движеле по популарната рута кон планината Каилаш.
Првичните анализи покажуваат дека катастрофата најверојатно започнала високо во Хималаите, на тибетската страна од границата. Американскиот геолошки институт регистрирал земјотрес со магнитуда од 4,4 степени во регионот, а непалските власти првично соопштија дека потресот можеби предизвикал огромна лавина од снег, мраз и карпи. Сепак, научниците нагласуваат дека засега не е докажано дека токму земјотресот бил непосредниот причинител.
Сателитските снимки анализирани по катастрофата покажуваат дека голема маса од мраз и карпи се одвоила на височина од околу 5.200 метри и паднала повеќе од еден километар во долината. Материјалот ја погодил реката Лхенде Кхола, при што најверојатно бил создаден привремен природен насип. Кога насобраната вода го пробила насипот, надолу се ослободил огромен поплавен бран.
Друга можност што ја испитуваат експертите е дека лавината предизвикала пукање или нагло празнење на глацијално езеро. Непалските научници велат дека во горниот тек на реката има повеќе потенцијално опасни глацијални езера, но за конечен одговор ќе бидат потребни дополнителни сателитски и теренски истражувања.
Она што е сигурно е дека за кратко време огромна количина вода, камења и седимент се слеала во реките Бхоте Коши и Тришули. Според експертите, нивото на водата на некои места се зголемило за дури девет метри за околу половина час.
Во округот Расува водениот бран однел куќи и возила, уништил мостови и патишта и оштетил повеќе хидроцентрали. Цели населени места останале отсечени, а спасувачите на дел од локациите можат да стигнат само со хеликоптери и беспилотни летала.
Непалската армија, полицијата и спасувачките служби трагаат по исчезнатите, но операцијата ја отежнуваат огромните количества кал, уништената инфраструктура и високото ниво на реките. Досега се спасени повеќе од 100 луѓе.
Опасноста сè уште не е целосно помината. Властите следат уште една блокада во горниот тек на реката поради стравувања дека може да се формира нов природен насип и повторно нагло да се ослободи вода. Предупредувања се издадени и за области подолу по течението, вклучително и делови од северна Индија.
Катастрофата повторно го отвори и прашањето за влијанието на климатските промени врз Хималаите. Според научниците, повисоките температури го забрзуваат топењето и ја намалуваат стабилноста на глечерите. Истражувањата покажуваат дека Непал изгубил речиси една третина од својот мраз во последните три децении, а топењето во последната деценија значително се забрзало. Сепак, експертите предупредуваат дека допрва треба да се утврди колкава улога имале климатските промени во конкретната катастрофа.
Точниот синџир на настани затоа сè уште се реконструира – дали земјотресот ја активирал лавината, дали мразот и карпите ја блокирале реката или дополнително било испразнето глацијално езеро. Но резултатот бил ист: за само неколку минути мирната хималајска долина била погодена од огромен бран кој однел сè пред себе.