Македонија денес има значително пониска невработеност отколку пред една деценија, но паралелно расте друг проблем на пазарот на труд – неформалната работа. Најновите податоци на Државниот завод за статистика покажуваат дека во второто тримесечје од 2026 година во земјава имало 90.020 невработени лица, додека дури 101.022 лица биле неформално вработени.
Стапката на невработеност изнесува 11,3 проценти, а во земјава се проценети 708.698 вработени. Активното население брои 798.718 лица.
Повеќе неформални работници отколку невработени
Особено впечатлива е споредбата меѓу невработените и оние што работат надвор од формалниот систем.
ДЗС регистрира 101.022 неформално вработени, што е за 7,2 проценти повеќе отколку во првите три месеци од годинава, кога биле 94.197.
Повеќе од половината – 51.487 лица или 51 процент – работат во земјоделството, шумарството и рибарството. Уште 17,2 проценти од неформално вработените се во градежништвото. Според ДЗС, токму сезонскиот карактер на овие две дејности значително влијае врз кварталните промени.
Интересна е и споредбата со истиот период лани. Во второто тримесечје од 2025 година имало 91.377 невработени и 98.095 неформално вработени. Една година подоцна бројот на невработени се намалил за околу 1.350 лица, но бројот на оние кои работат неформално се зголемил за речиси 3.000.
Од 26,1 процент невработеност во 2015 до 11,3 проценти денес
На подолг рок, сепак, трендот на невработеноста е јасно надолен.
Во 2015 година во Македонија имало 248.934 невработени, а стапката на невработеност изнесувала дури 26,1 процент.
Четири години подоцна, во 2019 година, невработеноста паднала на 17,3 проценти, со 166.363 невработени. Во пандемиската 2020 година стапката изнесувала 16,4 проценти, а бројот на невработени 155.949.
Во 2022 година невработеноста дополнително се намалила на 14,4 проценти.
Потоа следува нов пад:
- 2023 – 13,1 проценти и 103.351 невработен;
- 2024 – 12,4 проценти и 98.273 невработени;
- 2025 – 11,5 проценти и 91.782 невработени;
- втор квартал 2026 – 11,3 проценти и 90.020 невработени.
Ако се погледне уште подалеку, разликата е уште поголема. Во 2010 година стапката на невработеност била 32 проценти, што значи дека за околу деценија и половина е намалена за повеќе од 20 процентни поени.
Сепак, ДЗС предупредува дека резултатите од 2023 година наваму не се целосно споредливи со претходните години, поради примената на новата европска методологија за Анкетата за работната сила. Затоа долгорочната споредба добро го покажува трендот, но не треба да се толкува како целосно идентична статистичка серија.
ДЗС вели 90.020, Агенцијата евидентира 88.541
Постои и разлика меѓу бројката на ДЗС и онаа на Агенцијата за вработување.
ДЗС преку Анкетата за работната сила проценува дека во второто тримесечје имало 90.020 невработени лица, додека Агенцијата за вработување на 30 јуни во својата евиденција имала 88.541 невработен.
Двете бројки не се директно споредливи. Анкетата на ДЗС ја мери невработеноста според меѓународно утврдени критериуми, додека Агенцијата ги брои лицата кои формално се евидентирани како невработени.
Невработеноста паѓа, но „сивата зона“ останува голема
Податоците покажуваат дека Македонија направила голем исчекор во намалувањето на официјалната невработеност. Од стапки над 30 проценти пред петнаесетина години, земјата стигна до нешто над 11 проценти.
Но, истовремено, фактот што бројот на неформално вработени е поголем од бројот на невработени покажува дека проблемот на пазарот на труд само ја менува формата.
Неформалната работа најчесто значи работа без целосно регулиран работен однос, без целосно платени придонеси и со помала социјална и правна заштита за работникот. За државата, пак, таа значи помали приходи од даноци и придонеси и нелојална конкуренција за компаниите кои работат целосно легално.
Најновите бројки затоа покажуваат две различни лица на македонскиот пазар на труд: невработеноста е на едно од најниските нивоа во поновата историја, но повеќе од 100.000 луѓе и натаму заработуваат надвор од формалниот систем.