По најмалку 15 години изборни ветувања, неколку влади, повеќе тендери и рокови кои поминуваа без автопат, денеска повторно официјално почна изградбата на главниот дел од автопатот Скопје–Блаце. Камен-темелникот е поставен за делницата од 10,5 километри од Стенковец кон Блаце, која треба да се спои со веќе изведениот кус дел кај границата со Косово. Рокот за изградба е четири години.
Идејата за автопатско поврзување на Скопје со Косово е стара повеќе од две децении, но конкретни изборни ветувања може да се следат најмалку до 2011 година. ВМРО-ДПМНЕ тогаш го стави автопатот Скопје–Блаце во програмата „Манифест за реформи и развој“, а проектот повторно се најде во изборната програма „Проверено“ за предвремените парламентарни избори во 2014 година. Сепак, до промената на власта во 2017 година градежни работи не почнаа. Според ЈП за државни патишта, од претходната власт тогаш била наследена физибилити-студија со финансиски варијанти за изградба на автопатот.
Проектот потоа го презеде Владата на СДСМ и ДУИ. СДСМ уште на изборите во 2016 година го имаше автопатот Скопје–Блаце како ветување во „Планот за живот“, а тој влезе и во владината програма за периодот 2017–2020. Во 2018 година тогашниот министер за транспорт Горан Сугарески најави почеток на изработка на проектот за новиот автопат.
Конкретна тендерска постапка почна во 2019 година. На 29 јули беше објавен тендер за првата фаза – кусата делница кај граничниот премин. Првиот тендер беше поништен бидејќи пристигнала само една понуда која го надминувала предвидениот буџет. Следуваше втор тендер, на кој имаше три понуди, а во јануари 2020 година беше избран „Гранит“.
Градежните активности за првата фаза почнаа во 2020 година, непосредно пред парламентарните избори. Во различни периоди делницата се наведуваше како околу два километри, а првичните очекувања беа таа да биде завршена во летото 2021 година. Тој рок не беше исполнет. Во тогашните владини проекции целиот автопат се водеше како проект кој треба да заврши до 2022, а во други најави до 2023 година. Ниту тоа не се случи.
Паралелно, СДСМ повторно го вети автопатот во програмата за парламентарните избори во 2020 година. И во следниот мандат се повторуваа најавите дека се работи на проектот и дека ќе почне втората фаза. Во 2022 година од Министерството за транспорт се најавуваше дека изградбата на втората фаза ќе почне во текот на 2023 година.
Во јули 2023 конечно беше објавена претквалификацијата за избор на изведувач за главната делница од 10,5 километри. Во тој момент за проектот беа предвидени 167 милиони евра заем од ЕБОР и 20,8 милиони евра грант преку Инвестициската рамка за Западен Балкан. Но, до крајот на мандатот на Владата на СДСМ и ДУИ во 2024 година изведувач за втората делница не беше избран.
Во меѓувреме се одолговлекуваше и завршувањето на првата фаза. Во јануари 2024 година тогашните власти повторно најавија дека „првите два километра“ ќе бидат пуштени до крајот на март. И тој рок помина. Во април 2024 година делницата сè уште не беше пуштена во употреба, а втората фаза воопшто не беше започната. Истата влада во јануари 2024 ја заврши и рехабилитацијата на постојниот пат Скопје–Блаце во должина од околу 10 километри, за што беа потрошени 3,8 милиони евра, но тоа беше реконструкција на стариот пат, а не изградба на новиот автопат.
По изборите во 2024 година проектот повторно премина во рацете на ВМРО-ДПМНЕ. Новиот министер за транспорт Александар Николоски тврдеше дека наследил проблематично проектирана траса и јавно изнесе сомнежи дека дел од земјиштето по трасата било купувано од лица поврзани со ДУИ пред експропријацијата. Станува збор за политички и институционални сомнежи што ги изнесе министерот, а не за правосилно утврдена кривична одговорност.
Во исто време стана очигледен и проблемот со веќе изградениот кус дел. Новите власти тврдеа дека „првите два километра“ практично не можат самостојно да функционираат и дека на едниот крај завршуваат во провалија без продолжување кон главната траса. Во август 2024 година медиумите веќе известуваа дека делот е изграден, но нефункционален.
Но, роковите почнаа да се поместуваат и кај новата влада. Во јули 2025 година Николоски најави дека изведувач ќе биде избран до 30 септември и дека откако ќе почне изградбата, автопатот ќе биде готов за две и пол години. Подоцна почетокот се најавуваше во периодот од крајот на ноември 2025 до почетокот на јануари 2026. И тој рок не беше исполнет – во март 2026 градежните активности на главната делница сè уште немаа започнато.
Пресвртот дојде летово. На 6 јули 2026 година ЈП за државни патишта и ЕБОР ја затворија финансиската конструкција. Обезбедени се 167,6 милиони евра кредит од ЕБОР и 30,8 милиони евра неповратен грант од Инвестициската рамка на ЕУ за Западен Балкан. Тогаш беше најавено дека изградбата ќе почне во август и дека ќе трае четири години.
На 20 август „Гранит“ и ЈП за државни патишта го потпишаа договорот, а денеска, 26 август 2026 година, е поставен и камен-темелникот. Договорната вредност е околу 221,5 милиони евра, при што во договорот е вклучено и петгодишно одржување на автопатот.
Новата делница ќе биде долга 10,5 километри и поради исклучително сложениот терен ќе има пет тунели, осум мостови, 11 потпатници, четири галерии и девет потпорни ѕидови. Треба да се спои со веќе изведениот дел во близина на Блаце и со скопската обиколница кај Стенковец.
Во меѓувреме, Косово својот дел од врската го заврши одамна. Автопатот „Арбен Џафери“, долг околу 65 километри од Приштина до македонската граница, беше пуштен во употреба во мај 2019 година, по помалку од пет години градба. На македонската страна во тој момент сè уште немаше ниту почнато градење.
Така, денешниот камен-темелник е најконкретниот чекор досега за главните 10,5 километри, но истовремено е и уште еден рок во долгата историја на проектот. ВМРО-ДПМНЕ го ветуваше во 2011 и 2014 година и остави физибилити-студија. СДСМ го вети во 2016 и 2020 година, ја почна првата фаза, ја рехабилитираше постојната сообраќајница и ја започна тендерската процедура за главната делница, но по седум години власт не го пушти автопатот во функција. ВМРО-ДПМНЕ повторно го стави проектот во својата програма во 2024 година, ги проби сопствените првични најави за почеток во 2025 или почетокот на 2026, но сега обезбеди договор со изведувач и официјално ја отвори градбата на главната делница.
Ако новиот четиригодишен рок биде испочитуван, автопатот Скопје–Блаце би требало да биде завршен околу 2030 година – речиси две децении откако првпат се појави како конкретно изборно ветување и повеќе од една деценија откако Косово го заврши својот автопат до македонската граница.