Официјална забрана за употреба на водата за пиење од градскиот водоводен систем во Гостивар е издадена од страна на Агенцијата за храна и ветеринарство уште на 17 јули, како одговор на основаните сомнежи дека истата е контаминирана и опасна по здравјето. Од Институтот за јавно здравје (ИЈЗ) алармираат дека додека е на сила оваа времена мерка, граѓаните во никој случај не треба да ја користат водата од чешма за пиење, дури ни по претходно превривање, освен доколку надлежните служби не донесат поинаква одлука.
Како што посочуваат епидемиолозите, стриктното менаџирање на хигиената во овој период е од клучна важност за да се спречи натамошно ширење на цревни заболувања меѓу населението. Посебен апел за претпазливост се упатува до ранливите категории на граѓани, каде што ризикот од развој на потешки клинички форми при инфекција е значително повисок.
Од ИЈЗ додаваат дека за подготовка на оброци, миење на свежи продукти, правење мраз и одржување на лична хигиена мора да се обезбеди исклучиво фабрички спакувана вода.
Во официјалното известување од Одделот за епидемиологија детално се нагласуваат ризиците:
„Со навремено почитување на препораките значително се намалува ризикот од појава и ширење на заболувања што се пренесуваат преку вода. Особено внимание треба да се посвети на заштитата на доенчињата, малите деца, бремените жени, постарите лица и лицата со хронични заболувања, кои имаат поголем ризик од потешки последици при појава на цревни инфекции – нагласија од Одделот за епидемиологија на заразни заболувања.“
Детални насоки за домаќинствата и личната хигиена
Институтот препорачува обезбедување од најмалку четири литри безбедна вода по лице на ден, како и целосна промена на секојдневните хигиенски навики сè додека трае забраната.
„Ако имате пристап до флаширана вода, набавете ја за овој период. Потребни се најмалку четири литри вода по лице на ден. За пиење користете фабрички пакувана вода – флаширана вода. Не користете вода од водоводот за подготовка на храна, миење овошје и зеленчук што се консумираат свежи, подготовка на мраз, подготовка на сокови, кафе, чај и други пијалаци. Не користете вода од водоводот за подготовка на храна за доенчиња – се додава во соопштението.“
Во однос на миењето заби, туширањето и подготовката на приборот за јадење, од таму алармираат:
„За миење заби користете исклучиво безбедна вода – флаширана. За туширање и капење да се користи безбедна вода – флаширана или превириена вода, но, да се внимава водата да не се голта. Доколку нема безбедна вода, користете влажни марамчиња или крпи за еднократна употреба за периодот додека водата е забранета за употреба – се додава во соопштението.“ „Избегнувајте подготовка на храна што не се готви доколку не може да се користи безбедна вода. Користете еднократни чинии и прибор за јадење за да избегнете миење – пишува во соопштението.“
Стриктни правила за угостителските објекти и градинките
Посебни протоколи се пропишани за бизнис секторот и установите каде што престојуваат најмладите, со цел да се изолира мрежата од секаков допир со контаминираната вода.
- За ресторани и кафулиња: Забрането е користење вода од водоводот за пијалаци и миење на храна, а сите апарати и машини за лед мора веднаш да се исклучат.
- За детски градинки: Децата смеат да пијат само фабрички пакувана вода, чешмите не смеат да се користат за полнење шишиња, а храната мора да се готви со безбедна вода.
Симптоми на кои треба да се внимава
Од ИЈЗ посочуваат дека небезбедната вода е извор на сериозни бактериски, вирусни и паразитарни инфекции кои предизвикуваат гастроентеритиси, и апелираат за итна медицинска помош при појава на првите знаци на болест.
„Веднаш обратете се кај матичен лекар или во најблиската здравствена установа доколку се појават дијареја, повраќање, гадење, стомачни грчеви, покачена температура, слабост, знаци на дехидратација – силна жед, сува уста, намалено мокрење, омалаксаност. Особено внимание е потребно кај доенчиња и мали деца, бремени жени, постари лица, лица со хронични заболувања и ослабен имунитет – апелираат од Институтот.“
Чекори по официјалното укинување на забраната
Надлежните потенцираат дека водата ќе смее да се користи дури по писмено известување од институциите, по што ќе мора да се спроведе задолжително чистење на системите.
„Водата од градскиот водовод повторно може да се користи за пиење само по официјално известување дека забраната е укината и дека водата е безбедна за употреба – потенцираа надлежните. По официјалното укинување на забраната: пуштете ја водата да тече од пет до 10 минути, испразнете и исчистете ги апаратите за вода, исфрлете го мразот направен за време на забраната, заменете ги филтрите доколку производителот го препорачува тоа – советуваа од Институтот.“