Франција и Германија предлагаат нов пристап во политиката на проширување на Европската Унија, кој треба да овозможи побрза и подлабока интеграција на земјите-кандидати уште пред полноправното членство. Во нон-пејперот со датум 4 јуни 2026 година, подготвен во пресрет на самитот ЕУ – Западен Балкан во Тиват и самитот ЕУ – Молдавија, се наведува дека проширувањето има потреба од „нов моментум“.
Во документот се нагласува дека целта за полноправно членство во ЕУ останува непроменета и дека постепената интеграција не треба да биде замена за членство, ниту начин за продолжување на патот кон Унијата. Напротив, како што се наведува, идејата е да се создадат дополнителни стимулации за побрз напредок на земјите-кандидати.
Париз и Берлин предлагаат поедноставување на сегашната методологија, намалување на процедуралните пречки и побрзо отворање на релевантните преговарачки кластери, доколку тоа го предложи Европската комисија и доколку има согласност од земјите членки.
Меѓу предложените мерки се привилегиран пристап до внатрешниот пазар, постепено добивање статус на набљудувач во институциите на ЕУ, почести заеднички состаноци со Европската комисија и Европскиот парламент, како и учество во одредени точки од дневниот ред на Советот, но без право на глас. Нон-пејперот предвидува и поголема интеграција во европските програми и иницијативи, како Еразмус+, Хоризонт Европа, Креативна Европа и Дигитална Европа, како и продлабочена соработка во безбедноста, одбраната, сајбер-безбедноста и со Фронтекс.
Во делот на економската интеграција се споменуваат СЕПА, „Роам лајк ет хоум“, Транспортната заедница, енергетскиот пазар, дигиталниот единствен пазар, намалување на трговските бариери и постепено приближување до единствениот пазар на ЕУ. Предложените придобивки би зависеле од напредокот во реформите и би биле реверзибилни доколку земјата-кандидат назадува во реформскиот процес или во почитувањето на основните вредности на Европската Унија.
Целиот текст на документот Нон-пејпер од Франција и Германија
Нов моментум за проширувањето Придонес во пресрет на претстојниот самит ЕУ – Западен Балкан (5 јуни 2026) и самитот ЕУ – Молдавија (22 јуни 2026) Поминаа повеќе од 20 години од Европскиот совет во Солун. Проширувањето останува една од најатрактивните понуди и највлијателни политички алатки што ги има Унијата. Но, политиката на проширување има потреба од нов моментум – претстојните самити што ЕУ ќе ги одржи со Западен Балкан на 5 јуни и со Молдавија на 22 јуни претставуваат можност што не смее да се пропушти. Нашата заедничка цел е Унијата да се заокружи како вистинска европска Унија. За оваа аспирација да стане реалност и да се внесе нова динамика, мора да обезбедиме дополнителни стимулации како дел од процес на постепена интеграција заснован на заслуги, како и да го поедноставиме сегашниот процес за да биде поефикасен и да овозможи побрза и подлабока интеграција во ЕУ врз основа на Копенхашките критериуми. За таа цел, се залагаме за нов пристап ориентиран кон процесот, кој ќе ги намали прекумерно формализираните пречки за меѓучекорите и ќе ја поедностави сегашната методологија, односно преку спојување на некои процедурални чекори. Дополнително, со целосна согласност на земјите членки, треба да се забрза отворањето на сите релевантни преговарачки кластери таму каде што Комисијата ќе го предложи тоа. Работата на земјите аспиранти, Комисијата и Советот треба да се фокусира на суштината на реформите, а не на процедуралните чекори. Редовните меѓувладини конференции би можеле подобро да се искористат за обезбедување такво политичко насочување. Покрај тоа, предлагаме претпристапна стратегија што ќе содржи пакет алатки, односно сет од градбени елементи кои ефективно ќе ги приближат земјите кандидатки до ЕУ преку поструктурирана постепена интеграција, со што ќе се обезбедат дополнителни стимулации за реформи. Овие градбени елементи треба да се темелат на напредокот постигнат во пристапниот процес и да бидат реверзибилни во случај на назадување на релевантната земја кандидатка во реформскиот процес и во однос на основните вредности и принципи на ЕУ. Иако секоја земја кандидатка треба да има корист од пристап приспособен на нејзините потреби, новиот пристап би понудил непосреден и опиплив напредок за сите земји кандидатки. Целта за полноправно членство во ЕУ останува непроменета. Нашата намера не е да го замениме полноправното членство, ниту да го продолжиме патот кон него, туку спротивното: сакаме да создадеме стимулации што ќе поттикнат побрз напредок на тој пат. На тој начин обезбедуваме постепената интеграција да придонесе за успешно проширување на ЕУ, зајакнувајќи ја Унијата како целина. Ја повикуваме Комисијата да претстави предлози за олеснување на постепената интеграција на земјите кандидатки на нивниот пат кон пристапување во ЕУ. Тоа треба да опфати, меѓу другото, привилегиран пристап до внатрешниот пазар врз основа на суштинскиот напредок во преговорите и поблиски врски со европските институции во секојдневниот процес на носење одлуки, на пример преку постепено доделување статус на набљудувач на земјите кандидатки на состаноци на институциите на ЕУ, под услов да се почитува автономијата на процесот на одлучување на ЕУ. Градбени елементи за проширувањето да стане реалност Заеднички состаноци на Европската комисија и членовите на Европскиот парламент со претставници на земјите од Западен Балкан и Молдавија, по двапати годишно. Услов: апликација за членство. Почести заеднички парламентарни комитети составени од членови на Европскиот парламент и национални парламентарци од земјите од Западен Балкан и Молдавија. Услов: одобрување на привремениот извештај за исполнување на мерилата, познат како ИБАР, и покана од Европскиот парламент. Учество во конкретни точки од дневниот ред на неформалните состаноци на Европскиот совет и Советот. Учество во конкретни точки од дневниот ред на Советот како набљудувач, без право на глас. Услов: затворање на релевантните поглавја во пристапниот процес. Учество во конкретни точки од дневниот ред на состаноците на Советот за надворешни работи како набљудувачи, без право на глас. Услов: привремено затворање на поглавјето 31, односно заедничката надворешна, безбедносна и одбранбена политика. Засилена безбедносна и одбранбена соработка, вклучително и безбедносни и одбранбени партнерства, проекти во рамки на ПЕСКО, засилена соработка со Фронтекс, интеграција во Агенцијата на ЕУ за сајбер-безбедност и во системот на ЕУ за рано предупредување за сајбер-напади. Услов: исполнување на релевантните критериуми, односно привремено затворање на поглавјето 31. Учество во програми и иницијативи на ЕУ, вклучително и Креативна Европа, Дигитална Европа, официјално приклучување кон Еразмус+, понатамошна интеграција во Хоризонт Европа, Шемата за младинско искуство, учество во механизмите на ЕУ за заеднички набавки, целосен пристап до Инструментот за техничка поддршка, како и зајакнување на инструментите Твининг и ТАИЕКС во соодветните области. Услови: исполнување на соодветните стандарди и барања. Секторска интеграција во единствениот пазар во следниве области: СЕПА, „Роам лајк ет хоум“, Транспортна заедница, договори за оцена на усогласеност и прифаќање на индустриски производи, енергетски пазар, систем за тргување со емисии, зелени ленти, интеграција во политиките на ЕУ за конкурентност, индустриски стратегии и критични суровини, статус на овластен економски оператор, дигитален единствен пазар, подалекусежни договори за санитарни и фитосанитарни мерки, натамошно намалување на нетарифните трговски бариери, изземање од одредени заштитни мерки, слично како кај земјите од Европската економска област. Услов: исполнување на соодветните стандарди и барања и/или привремено затворање на релевантните преговарачки поглавја. Целосно учество во единствениот пазар врз основа на модел Европска економска област плус. Услов: усвојување и спроведување на европското законодавство за кластерите 1 до 5 и привремено затворање на релевантните преговарачки поглавја, без да се доведат во прашање преодните периоди и заштитните мерки.