Шести смртен случај од западнонилска треска е регистриран во Македонија, а бројот на потврдени инфекции се искачи на околу 50. Последната жртва е 72-годишен жител на скопски Аеродром, кој бил хоспитализиран пред 15 дена со тешка клиничка слика. Во исто време, вирусот е потврден и кај угинат гавран во центарот на Ресен, што според здравствените власти е дополнителен доказ дека вирусот локално циркулира и надвор од Скопје.
Размерите на годинашната сезона најдобро се гледаат ако бројките се споредат со претходните години. Од првото регистрирање на западнонилската треска во Македонија во 2011 година до крајот на 2025 година, во земјава биле евидентирани вкупно 54 лабораториски потврдени случаи и пет смртни случаи. Тоа значи дека само во 2026 година Македонија за неколку летни месеци регистрира речиси ист број заболени колку во претходните 15 години заедно, а со шесте починати веќе го надмина и вкупниот број смртни случаи од целиот период 2011–2025.
Особено загрижува клиничката слика на заболените. На Инфективната клиника во моментов се лекуваат 18 пациенти, од кои 15 имаат лабораториски потврдена невроинвазивна форма на инфекцијата, а петмина повозрасни пациенти се на интензивна нега. Најмладиот хоспитализиран пациент има 26 години и е во добра состојба.
Овој висок удел на тешки случаи не значи дека западнонилскиот вирус вообичаено предизвикува тешка болест кај секој заразен. Напротив, Европскиот центар за превенција и контрола на болести проценува дека околу 80 проценти од инфекциите поминуваат без симптоми, околу 20 проценти предизвикуваат западнонилска треска, а помалку од еден процент од сите инфицирани развиваат невроинвазивна форма – менингитис, енцефалитис или други сериозни оштетувања на нервниот систем. Ризикот е значително поголем кај повозрасните и лицата со нарушен имунитет.
Тоа истовремено значи дека официјалниот број на потврдени случаи не го покажува реалниот број луѓе кои биле инфицирани. Бидејќи најголемиот дел од заразените немаат никакви симптоми и никогаш не се тестираат, вирусот речиси сигурно циркулира кај многу поголем број луѓе отколку што покажува здравствената статистика.
Македонија годинава се издвојува и во европските податоци. Според последниот комплетен неделен извештај на ЕЦДЦ, заклучно со 21 август во 12 европски земји биле пријавени 625 локално стекнати случаи. Италија имала 311, Грција 157, Шпанија 63, а Македонија со 37 случаи во тој момент била четврта во Европа по апсолутен број на локално стекнати инфекции – пред многу земји со повеќекратно поголемо население. Следувале Романија со 28, Франција со 17 и Србија со шест случаи според тогаш доставените европски податоци.
Само една недела подоцна бројките во повеќе земји продолжија нагло да растат. Во Грција, според официјалниот извештај од 26 август, веќе се потврдени 232 локално стекнати случаи. Кај 165 пациенти била зафатена централната нервна система, а починале 19 лица, сите постари од 65 години. Само за една недела Грција регистрирала 75 нови случаи.
Италија е најпогодена земја во Европа. Според Италијанскиот институт за јавно здравје, заклучно со 27 август се регистрирани 432 потврдени инфекции, од кои 223 се со невроинвазивна форма. Пријавени се 17 смртни случаи.
Во Србија ситуацијата засега е значително помирна. Институтот „Батут“ заклучно со 23 август регистрирал 11 случаи, но дури десет од нив биле со невроинвазивна форма. Просечната возраст на заболените е 66 години.
Во поширокото соседство, до 21 август ЕЦДЦ имаше евидентирано по еден локално стекнат случај во Албанија и Косово. Бугарија во тој европски пресек сè уште немаше пријавен случај, но бугарските здравствени власти потоа ја регистрираа првата инфекција за сезоната. Хрватска исто така не беше меѓу земјите со локално стекнати човечки случаи во последниот европски неделен извештај.
Европските бројки покажуваат и дека проблемот не е ограничен само на Балканот. До 21 август локална трансмисија беше регистрирана во 99 области во 12 земји – Италија, Грција, Романија, Франција, Македонија, Србија, Шпанија, Албанија, Австрија, Германија, Косово и Холандија. Само во една недела 21 нова област во Европа за првпат во сезоната пријавила локална циркулација на вирусот.
Сепак, 2026 сè уште не ја достигнала вкупната европска бројка од минатата година. Во цела 2025 година во Европа биле регистрирани 1.112 локално стекнати инфекции и 97 смртни случаи. Италија тогаш имала рекордни 779 случаи и 72 починати, додека Македонија регистрирала само два случаи. Но сезоната на западнонилскиот вирус сè уште не е завршена – најголем дел од случаите во Европа вообичаено се регистрираат од јули до септември.
Дополнителен аларм во Македонија е откривањето на вирусот кај птиците. По позитивен наод кај угината птица во Скопје, вирусот е потврден и кај мртов гавран во Ресен. Агенцијата за храна и ветеринарство добила повеќе од 100 пријави за угинати птици само во периодот од 24 до 27 август и го прошири активниот надзор низ целата земја.
Птиците се клучен дел од циклусот на вирусот. Комарците се заразуваат хранејќи се од инфицирани птици, а потоа можат да го пренесат вирусот на луѓе и коњи. Луѓето, пак, вообичаено се таканаречени „крајни домаќини“ и не играат значајна улога во понатамошното ширење на вирусот. Затоа појавата на заразени локални птици е важен сигнал дека вирусот циркулира во конкретното подрачје и дека постои ризик заразени комарци да го пренесуваат на населението.
За западнонилската инфекција нема специфичен лек ниту вакцина за луѓето. Терапијата кај потешките случаи е поддржувачка, а најважна превенција останува намалувањето на бројот на комарци и заштитата од убоди. Европските здравствени власти предупредуваат дека климатските услови, подолгите и потопли лета и продолжената активност на комарците создаваат сè поповолни услови за ширење на болестите што тие ги пренесуваат.
Македонските бројки затоа годинава се повеќе од сезонска статистичка аномалија. Од само два регистрирани случаи во цела 2025 година, земјата за едно лето стигна до околу 50 потврдени инфекции и шест починати. Во споредба со претходните 15 години, 2026 веќе е убедливо најтешката сезона на западнонилска треска досега регистрирана во земјата.