Новата привремена давачка од три евра за мали пратки што влегуваат во Европската Унија веќе дала видлив ефект врз продажбата преку кинеските онлајн-платформи „Тему“, „Алиекспрес“ и „Шеин“.
Според податоците објавени по два месеца од примената на мерката, бројот на мали пратки во ЕУ се намалил за 30 до 40 проценти. Само во јули продажбата на „Тему“ на европскиот пазар паднала за околу 50 проценти, на „Алиекспрес“ за 37 проценти, а на „Шеин“ за околу 15 проценти.
Од 1 јули за пратките со вредност до 150 евра се применува фиксна давачка од три евра. Мерката е привремена и треба да остане во сила до 1 јули 2028 година, кога ЕУ планира да воведе нов дигитален царински систем и редовни процентуални давачки за увозот.
Кинеските платформи, сепак, веќе се приспособуваат на новите правила. Дел од нив отвораат сопствени складишта или користат европски логистички центри, а нарачките сè почесто ги групираат во големи пратки што потоа локално се распределуваат до купувачите. „Шеин“ веќе подолго време развива мрежа на складишта во Германија, Франција и Полска, додека „Тему“ го забрзал овој процес во 2026 година.
Дел од компаниите, според анализите, го преземаат и дел од трошокот од новата давачка за да не ги изгубат купувачите. Наместо дополнителната такса да биде прикажана одделно, дел од трошокот се вградува во цената на производот, а остатокот го покрива самата платформа.
ЕУ ја воведе мерката со образложение дека огромниот број евтини директни пратки од трети земји создава нелојална конкуренција за европските трговци и го отежнува надзорот врз безбедноста на производите.
Во текот на 2025 година во Европската Унија пристигнале околу 5,9 милијарди производи со ниска вредност, што е повеќе од 16 милиони дневно. Дополнителен проблем е што при проверки повеќе од 60 проценти од производите со ниска вредност не ги исполнувале европските правила и безбедносни стандарди.
Новата давачка не се применува директно во Македонија, бидејќи земјата не е членка на ЕУ. Македонските купувачи и натаму нарачуваат според домашните царински правила.
Сепак, ограничувањето на европскиот пазар може индиректно да влијае и врз земјите од Западен Балкан. Доколку продажбата во ЕУ продолжи да паѓа, дел од евтината кинеска стока би можела поинтензивно да се насочи кон пазари каде вакви мерки сè уште не се воведени.